To γάλα

"Το Γάλα" του Βασίλη Κατσικονούρη, είναι ένα συγκλονιστικό κείμενο που, ακόμη και χωρίς να

παρασταθεί, επιτρέπει στον αναγνώστη να αντιληφθεί τη δύναμη και τη συναισθηματική του ένταση. Το έργο είχε την τύχη να συναντήσει μια εξαιρετική θεατρική συγκυρία: οι ηθοποιοί, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση των Μάνου Καρατζογιάννη (που κατά και τον ρόλο του μικρού γιού) και της Ερμίνας Κυριαζή, καταφέρνουν να το αποδώσουν με τρόπο που καθιστά την παράσταση μία από τις πιο δυνατές των τελευταίων ετών. Κινούμενοι ανάμεσα στην ανάγκη για αγάπη και την επιβίωση σε έναν σκληρό κόσμο, κάτι που τους καθιστά κατά κάποιο τρόπο τραγικούς, καταφέρνουν να επικοινωνήσουν την πικρή και αδιέξοδη τρυφερότητα του κειμένου.

Η υπόθεση εκτυλίσσεται μέσα στη φτωχική, γκρίζα κουζίνα μιας οικογένειας ελληνορώσων μεταναστών. Ο πατέρας έχει πεθάνει και η μητέρα ζει με τους δύο γιους της. Ο μικρότερος, ο Λευτέρης, πάσχει από ψυχωτική διαταραχή. Ειρωνικά σε σχέση με το όνομά του, είναι δέσμιος της ασθένειάς του και, άθελά του, δεσμώτης των οικείων του, μια συνθήκη που καθορίζει ολόκληρη τη δραματουργική εξέλιξη. Ο Λευτέρης υποφέρει απο παραισθήσεις και βρίσκει παρηγοριά στην αναπόληση της παιδικής του ζωής στη Ρωσία. Παραμένει ένα παιδί στο σώμα ενός άντρα, μια ευάλωτη, ρομαντική ψυχή που αποζητά αγάπη και παρηγοριά, και ψάχνει να χορτάσει τη συναισθηματική του πείνα, μέσα σε επιπόλαιες παρέες, βαριά λαϊκή μουσική και την μητρική αγκαλιά.

Ο μεγαλύτερος γιος, ρεαλιστής και οικονομικός στυλοβάτης της οικογένειας, αναζητά τρόπους κοινωνικής ανέλιξης. Θέλει να αποκοπεί από το παρελθόν, να ξεχάσει τη Ρωσία και να πάψει να αντιμετωπίζεται ως μετανάστης και ξένος. Η μητέρα από την άλλη, εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο κόσμους, εκείνον που άφησε πίσω και εκείνον που τη δέχτηκε, ισορροπεί σε ένα τεντωμένο σχοινί, προσπαθώντας να ανταποκριθεί στον ρόλο της και να σταθεί δίπλα στα παιδιά της όπως την έχουν ανάγκη. Είναι και η ίδια θύμα μιας ζωής που δεν επέλεξε, αλλά κλήθηκε να διαχειριστεί. Τέλος η αρραβωνιαστικιά του μεγαλύτερου γιού, θα γίνει η εύφλεκτη ύλη που θα φουντώσει την φωτιά που υπέθαλπαν άθελά τους όλοι.

Το έργο διαχειρίζεται δύσκολα και πολυεπίπεδα ζητήματα: την προσφυγιά, την ταυτότητα, τον κοινωνικό αποκλεισμό, το στίγμα της ψυχικής ασθένειας, τη διαφορετικότητα, την ευαισθησία μέσα σε έναν κόσμο που κρίνει με όρους αποδοτικότητας, την εκμετάλλευση των ανυπεράσπιστων, την ανάγκη για αυτοπροσδιορισμό. Αναδεικνύει, επίσης, τις οικογενειακές σχέσεις που μετατρέπονται σε βάρος, την ευθύνη απέναντι στον ψυχικά ευάλωτο, τη μητρότητα ως θυσιαστική πορεία, την αγάπη ως παρηγοριά και τον έρωτα ως ιδανικό αλλά και σαν διαβατήριο για μια καλύτερη ζωή.

Παρότι η δράση περιορίζεται χωρικά σε ένα δωμάτιο, παραμένει καταιγιστική, καθώς εκτυλίσσεται στο εσωτερικό των ηρώων. Το εσωτερικό τους τοπίο φλέγεται και πυρπολείται συνεχώς από αναμενόμενες και απρόβλεπτες προκλήσεις. Η συναισθηματική και ψυχική τους επιβίωση δοκιμάζεται, και κανείς δεν βγαίνει αλώβητος από αυτή την ιστορία. Δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Μόνο άνθρωποι σημαδεμένοι από τις επιλογές και τις ανάγκες τους. Με πληγές που ίσως δεν είναι πάντα ορατές, αλλά υπάρχουν και καθορίζουν τις ζωές τους σαν σκιά. Γιατί, όπως και στην αληθινή ζωή πολύ συχνά, έτσι και στο έργο, δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις: κάθε επιλογή "ανάγκης", αφανίζει ένα κομμάτι της καρδιάς και αφήνει μια αόρατη αναπηρία, που ο κόσμος συχνά δεν αναγνωρίζει,  μα ο άνθρωπος τη φέρει και προσπαθεί να χτίσει μια νέα πραγματικότητα γύρω της. Ακριβώς όπως ένα δέντρο εγκολπώνει μέσα του ένα ξένο σώμα, όταν του είναι αδύνατο να το απορρίψει. 

Πρόκειται για μια βαθιά ανθρώπινη και συναισθηματικά απαιτητική παράσταση, που ξεπερνά τα όρια της σκηνής και καταφέρνει να αγγίξει τον θεατή σε προσωπικό επίπεδο. Ίσως γιατί "χτυπά" στην κοινή, ανθρώπινη ανάγκη μας για ζεστασιά, αποδοχή και ασφάλεια: σαν αυτή που είχαμε ως μωρά, πίνοντας γάλα στον κόρφο της μάνας μας. 

Ταυτότητα της παράστασης:

Θέατρο Σταθμός

Κείμενο: Βασίλης Κατσικονούρης

Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης - Ερμίνα Κυριαζή

Ερμηνεύουν: Δήμητρα Βήττα, Στέλλα Γκίκα, Μάνος Καρατζογιάννης, Δημήτρης Πασσάς

Σκηνικά - κοστούμια: Άγγελος Αγγελής

Μουσική: Νεοκλής Νεοφυτίδης

Σχεδιασμός φωτισμών: Άγγελος Παπαδόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτη: Φίλιππος Παπαθεοδώρου

Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή, Σπύρος Περδίου

Βίντεο προώθησης: Ηλίας Μόσχοβας

Παραγωγή: Πολιτισμός Σταθμός Θέατρο