Ήμερη - Η ανατομία μιας πτώσης

Η νουβέλα "Η Ήμερη" του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, εκτυλίσσεται γύρω από ένα γεγονός που έχει ήδη συντελεστεί: την αυτοκτονία της νεαρής συζύγου του πρωταγωνιστή. Το σώμα της βρίσκεται ακόμη στο δωμάτιο, επάνω στο γραφείο, και ο σύζυγός της περιφέρεται γύρω του, προσπαθώντας με αγωνία και σύγχυση να κατανοήσει τι συνέβη και έφθασαν ως εκεί τα πράγματα. Ολόκληρο το έργο αποτελεί έναν εσωτερικό, αποσπασματικό μονόλογο του άντρα, ο οποίος ανατρέχει στο παρελθόν για να ανασυνθέσει την ιστορία του γάμου τους και να δικαιολογήσει, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται, τον εαυτό του. Παρότι στο πρωτότυπο κείμενο η σύζυγος δεν εμφανίζεται να ομιλεί, ή να εκφράζει τα συναισθήματά της, ο σκηνοθέτης Γιάννης Νταλιάνης, έχει επιλέξει να την φέρει στη σκηνή, όπως και την υπηρέτρια του σπιτιού καθώς και τον νεαρό υπάλληλο που τη φλερτάρει.

Η παράσταση καταφέρνει να αποδώσει την σύγχυση, την αγωνία, το υπαρξιακό κενό του συζύγου, που μέχρι το γάμο του με την νεαρή, ορφανή γυναίκα, ζούσε σχεδόν απομονωμένος από τον έξω κόσμο, σχεδιάζονταν την "εκδίκησή" του προς την κοινωνία που τον συκοφάντησε και έγινε αιτία να χάσει την δουλειά του στην Τράπεζα. Ο σκληρός ενεχυροδανειστής παντρεύεται την πολύ νεαρή κοπέλα, πρωτίστως για την θεωρεί "ήμερη"*, εύκολα διαχειρίσιμη, εύπλαστη, ώστε να ταιριάζει με το προφίλ του επιτυχημένου άνδρα που θέλει να δείξει, μόλις το σχέδιό του ολοκληρωθεί, μόλις δηλαδή μαζέψει ένα αρκετά μεγάλο ποσό που θα του επιτρέψει να αποδείξει την αξία του και να ζήσει μια διαφορετική ζωή. Η νεαρή γυναίκα η οποία τον παντρεύτηκε από ανάγκη να ξεφύγει από την απόλυτη φτώχεια και τις σκληρές θείες που την κηδεμόνευαν, θα γίνει εν αγνοία της μέρος αυτού του σχεδίου. Στην ανάγκη της για ανθρώπινη ζεστασιά και επικοινωνία, ο άνδρας απαντά με ευγενική σκληρότητα, αναβάλει συνεχώς την εγγύτητα, την τρυφερότητα, την επικοινωνία, σαν ανώφελους περισπασμούς στο σχέδιό του και οδηγεί σταθερά και αργά την νεαρή σύζυγο στην εσωτερική απόσυρση, στην φίμωση, στην μοναξιά και τελικά την αυτοκτονία σαν τη μόνη διέξοδο. Η ψυχολογική βία που της ασκείται, δεν μπόρεσε τελικά να στραφεί εναντίων εκείνου που την ασκεί και έτσι στρέφεται εναντίον του εαυτού. Δεν κατάφερε να γίνει πέτρα που χτυπά και έτσι έγινε βότσαλο που βουλιάζει. 

Παρότι στη Νουβέλα του ο Ντοστογιέφσκι δεν προσπαθεί να αιτιολογήσει την απόφασή της να αφαιρέσει τη ζωή της, ο σκηνοθέτης δίνοντας φωνή στην ηρωίδα, και την υπηρέτριά της, αποπειράται να απαντήσει σε αυτό το γιατί. Δίνοντας φωνή στη γυναίκα, έστω και μια φωνή εσωτερική που συνομιλεί κυρίως με την ίδια, δίνει στον θεατή μια ερμηνεία της σταδιακής κατάρρευσής της.

Ο υπότιτλος που έχει προστεθεί στον αρχικό τίτλο, "η ανατομία μιας πτώσης", πτώσης τόσο κυριολεκτικής όσο και ψυχολογικής, είναι ενδεικτικός αυτής της λεπτομερούς προσπάθειας ψηλάφησης όχι μόνο του γεγονότος της αυτοκτονίας, αλλά και της πορείας της σχέσης των δύο ανθρώπων. Αυτό όμως που κυρίως βλέπουμε, έτσι όπως έχει δομηθεί η παράσταση και εκεί που εμείς θεωρούμε ότι έχει ο σκηνοθέτης δώσει βαρύτητα, είναι το πως λειτουργεί και που καταλήγει μια ζωή που βιώνεται ως συνεχής αναβολή. Όταν συνειδητά αφήνεις για αύριο, για αργότερα, για όταν οι συνθήκες θα είναι τέλειες τη ζωή ή τον έρωτα να συμβεί, όταν από φόβο, καχυποψία, πόνο, εγωισμό, δεν επενδύεις στις σχέσεις με τους ανθρώπους, και δη τους πιο κοντινούς, με αποτέλεσμα η ζωή να σε προσπερνά και οι άνθρωποι να φεύγουν, κυριολεκτικά ή μεταφορικά. 

Και τότε μένεις να αναρωτιέσαι, "Και τώρα τι θ' απογίνω;"

Η ταυτότητα της παράστασης:

Θέατρο Θησείον - Ένα θέατρο για τις Τέχνες

Διασκευή – Σκηνοθεσία: Γιάννης Νταλιάνης

Σκηνικά: Νατάσσα Τσιντικίδη

Κοστούμια: Ιώβη Φραγκάτου

Φωτισμοί: Χάρης Δάλλας

Μουσική: Ορέστης Ντάντο

Κίνηση: Διονύσης Νικολόπουλος

Φωτογράφηση & Βίντεο: Πάτροκλος Σκαφιδάς

Βοηθός σκηνοθέτη: Εύη Νάκου

Εθελοντής: Ιωάννης Βασιλειάδης

Γραφιστικά Μάριος Γαμπιεράκης

Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη

Social Media: Renegade

Παίζουν:

Χάρης Χαραλάμπους Καζέπης, Ιώβη Φραγκάτου, Δήμητρα Σταύρου, Γιώργος Κορομπίλης

Με τη φωνή του Δημήτρη Πιατά

*Είναι ενδεικτικό ότι ο αυθεντικός τίτλος της Νουβέλας στα Ρωσσικά είναι Кроткая (Krótkaya)που σημαίνει: πράα,  ήσυχη, ταπεινή, μειλίχια, υπομονετική, επίθετα που έχουν έντονη ηθική και θρησκευτική χροιά και περιγράφουν απόλυτα τις ποιότητες που όφειλε να έχει μια ιδανική σύζυγος.